ทักทาย

.....สวัสดีครับท่านผู้เยี่ยมชม..บล็อกนี้ใช้สำหรับประกอบการบรรยายเพื่อแนะนำทำความเข้าใจในเบื้องต้นเกี่ยวกับการจัดการเรียนการสอนแบบผสมผสาน (Blended Learning) สำหรับครูผู้สอนโรงเรียนสังกัดเทศบาลเมืองราชบุรี เพื่อนำไปสู่การพัฒนาการจัดเรียนการสอนแบบผสมผสานระหว่างการใช้สื่อออนไลน์(Online)หรือเว็บบล็อกกับการเรียนการสอนแบบดั้งเดิมในชั้นเรียนปกติ(Traditional Classroom) ซึ่งเป็นรูปแบบการจัดการเรียนการสอนแบบใหม่ที่สอดคล้องและเหมาะสมกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลกปัจจุบันและในอนาคต  เป็นวิธีดำเนินงานแบบทางสายกลางมีความยืดหยุ่นสูง สามารถตอบสนองความแตกต่างระหว่างบุคคลของผู้เรียนได้เป็นอย่างดี  ผู้สอนหรือนักออกแบบการเรียนการสอนสามารถกำหนดให้ผู้เรียนทำกิจกรรมเพื่อการเรียนรู้ได้หลากหลายทั้งเป็นรายบุคคลและกลุ่ม...และที่สำคัญคือเป็นวิธีสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียนกับผู้เรียน หรือ ผู้เรียนกับผู้สอนได้ตลอดเวลาทั้งแบบบนเครือข่ายอินเตอร์เน็ตและแบบเผชิญหน้า(Face-to-Face)ในชั้นเรียนปกติ  ฟังแล้วน่าสนใจนะครับ...ท่านลองติดตามดูและอาจทดลองนำไปใช้กับการจัดการเรียนการสอนของท่านก็ได้นะครับ

.มารู้จักกับการเรียนการสอนแบบผสมผสานก่อนดีไหม๊ครับ.
.....ความหมายของการจัดการเรียนการสอนแบบผสมผสาน
.....ปัจจุบันมีผู้ใช้คำศัพท์ภาษาอังกฤษกับคำว่า การเรียนการสอนแบบผสมผสานหลายคำเช่น blended learning, hybrid learning, web-enhanced, integrated learning, multi-method learning or mixed mode learning, flexible learning เป็นต้น แต่คำที่มีความหมายเกี่ยวข้องกับการจัดการเรียนการสอนแบบผสมผสานโดยตรงที่ได้รับการยอมรับกันมากที่สุดคือ bleneded learning

.....ลักษณะของการเรียนการสอนแบบผสมผสาน
.....การเรียนการสอนแบบผสมผสานที่นำมาใช้กับวงการศึกษาในปัจจุบัน มีหลายลักษณะซึ่งนักการศึกษาและนักวิชาการได้ให้คำนิยามและข้อคิดเห็นเกี่ยวกับลักษณะของการเรียนการสอนแบบผสมผสานไว้ดังนี้

.....นิค แวน ดัม (Nick Van Dam, 2003) ได้กล่าวถึงลักษณะของการเรียนการสอนแบบผสมผสานไว้ 3 ลักษณะดังนี้

1.   การเรียนการสอนแบบเผชิญหน้า  (face-to-face)  เป็นการเรียนการสอนที่ผู้สอนและผู้เรียนอยู่ในสถานที่เดียวกันในเวลาเดียวกัน  มีการใช้วัสดุอุปกรณ์เทคโนโลยีการเรียนการสอนเข้ามาผสมผสานกับกระบวนการเรียนการสอน เพื่อให้บรรลุเป้าหมายของการจัดการศึกษา

2.    การเรียนด้วยตนเองบนเว็บ  (self-paced e-learning)  การเรียนการสอนชนิดนี้เป็นการเรียนการสอนแบบไม่ประสานเวลา  หรืออาจเป็นการเรียนแบบร่วมมือโดยที่ผู้เรียนใช้เทคโนโลยีในการเรียนการสอนเป็นเครื่องมือสำคัญในการเรียนรู้  แต่ไม่ได้เชื่อมต่อเครื่องมือนั้นกับผู้เรียนคนอื่นหรือผู้สอนในเวลาเดียวกัน

3.    การเรียนบนเว็บแบบสด  (live e-learning)  เป็นการใช้เทคโนโลยีในการจัดการเรียนการสอน  โดยที่ผู้เรียนและผู้สอนร่วมกันจัดกิจกรรมในเวลาเดียวกัน  แต่แตกต่างสถานที่  การเรียนการสอนในลักษณะนี้เป็นการเรียนการสอนแบบประสานเวลา

ดริสคอลล์ (Driscoll,2002)ได้กล่าวถึงลักษณะของการเรียนแบบผสมผสานไว้ 4 แนวคิดคือ                   
.....1. การเรียนบนเว็บ(web-based technology)กับการเรียนในชั้นเรียนแบบดั้งเดิมหรือแบบเผชิญหน้า
.....2. การผสมผสานทฤษฎีการสอน(mixing theories of learning)เข้ากับระบบการเรียนการสอนเช่นการสอนตามแนวคิดของกลุ่มคอนสตรัคติวิสซึ่ม(constructivism) แนวคิดกลุ่มพฤติกรรมนิยม (behaviorism) และแนวคิดกลุ่มพุทธิปัญญานิยม (cognitivism) (Bonk and Graham, 2004)เพื่อให้ได้ผลลัพธ์จากการเรียนที่ดีที่สุด ซึ่งวิธีสอนเหล่านี้อาจใช้เทคโนโลยีการสอน(instructional  technology)เข้ามาช่วยประกอบการเรียนการสอนหรือไม่ก็ได้

.....3.การใช้เทคโนโลยีการเรียนการสอนทุกรูปแบบ เช่น วีดิทัศน์ ซีดี-รอม การเรียนการสอนผ่านเว็บ  ภาพยนตร์ ผสมผสานเข้ากับการเรียนการสอนแบบดั้งเดิมหรือแบบเผชิญหน้าในห้องเรียนระหว่างผู้เรียนกับผู้สอน

                .....4. การผสมผสานเทคโนโลยีการเรียนการสอนกับการทำงานจริง

                นอกจากนี้ ดริสคอลล์ (Driscoll,1997) ได้ให้ความหมายที่บ่งบอกถึงลักษณะของการเรียนการสอนบนเว็บว่า  เป็นการใช้ทักษะหรือความรู้ต่างๆ ถ่ายโยงไปสู่ที่ใดที่หนึ่ง โดยการใช้เวิลด์ไวด์เว็บเป็นช่องทางในการเผยแพร่สิ่งเหล่านั้น และยังกล่าวถึงลักษณะของการเรียนการสอนผ่านเว็บ ถ้าแบ่งตามรูปแบบของเครื่องมือที่ใช้สามารถแยกได้เป็น 2 ลักษณะคือ

                1. แบบที่เป็นตัวอักษรอย่างเดียว  (text-only) เป็นลักษณะของการฝึกอบรม โดยอาศัยอินเทอร์เน็ต ซึ่งมีข้อจำกัดบางอย่างในการเข้าถึงข้อมูล มีลักษณะที่เป็นข้อความอย่างเดียว โดยมีเครื่องมือที่ใช้มีหลายอย่าง  ได้แก่

                                - ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์(electronics mail:e-mail) ผู้เรียนจะได้รับเนื้อหาของบทเรียนและการสื่อสารกับกลุ่มผู้เรียน ผู้สอนผ่านทางไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์

                                - กระดานข่าวสาร (bulletin  board) ผู้เรียนสามารถสื่อสารกันได้โดยการส่งความคิดเห็นและคำถาม ใช้ในการอภิปรายกลุ่มได้

                                - ห้องสนทนา (chat  room) เป็นการสื่อสารข้อมูลโดยทันทีทันใด ซึ่งสามารถสื่อสารข้อมูลระหว่างกันได้จากผู้เรียนหลาย ๆ คน  รวมทั้งผู้สอนซึ่งทำให้การเรียนด้วยวิธีดังกล่าวจะมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น  หากใช้ในลักษณะของอภิปราย  เนื่องจากผู้เรียนทุกคนและผู้สอน  สามารถแสดงความคิดเห็นโต้ตอบกันได้อย่างฉับพลัน  สะดวกและรวดเร็ว

                                - โปรแกรมดาวน์โหลด (software downloading)ผู้เรียนจะสามารถเก็บข้อมูลเอกสาร บทเรียนหรือโปรแกรมได้โดยการดาวน์โหลดจากกระดานข่าวสารหรือดาวน์โหลด จากเวิลด์ไวด์เว็บ  โดยที่บทเรียนนั้นจะสามารถนำมาใช้ได้กับเครื่องคอมพิวเตอร์ของผู้เรียนเอง

                2. แบบที่เป็นสื่อประสม (multimedia) เป็นแบบที่มีโครงสร้างลักษณะเป็นกราฟิก  การสืบค้นโดยใช้ภาพในรูปแบบของเว็บ  ซึ่งการฝึกอบรมแบบสื่อประสมนี้ประกอบด้วย  4  ชนิด

                                - การฝึกอบรมบนเว็บ(web/computer-based training : W/CBT)  มีลักษณะเด่นที่ออกแบบโปรแกรมเพื่อการเรียนเป็นรายบุคคล  ซึ่งเหมาะสำหรับบทเรียนแบบฝึกหัด  และปฏิบัติ(drill and practice) 

                                - ระบบสนับสนุนการปฏิบัติงาน(web/electronic performance support  systems :W/EPSS) มีลักษณะเด่นคือ ผู้เรียนสามารถตัดสินในได้ว่าเมื่อไรอย่างไรและรายละเอียดระดับไหนที่ต้องการเรียนรู้ และเป็นไปในลักษณะของการเรียนรายบุคคลเพื่อการแก้ไขปัญหา

                                - ห้องเรียนเสมือนจริงเรียนต่างเวลากัน(web/virtual asynchronous classroom: W/VAC) มีลักษณะเด่นคือ  เป็นการออกแบบมาเพื่อการเรียนรู้เป็นกลุ่ม  ซึ่งไม่จำเป็นที่กลุ่มผู้เรียนและผู้สอนจะต้องเข้าศึกษาเรียนรู้พร้อมกัน  แต่จะร่วมกันในการทำกิจกรรมต่างๆ  เช่นการระดมความคิด  การอภิปราย  การแก้ปัญหา  และกรณีศึกษา  บทบาทของผู้สอนคือการจัดเตรียมสิ่งอำนวยความสะดวกที่มีความยืดหยุ่นเพื่อสนับสนุนการค้นคว้าของผู้เรียน

                                 - ห้องเรียนเสมือนจริงเรียนเวลาเดียวกัน(web/virtual  asynchronous  classroom : W/VAC)  มีลักษณะเด่นคือ  ออกแบบมาเพื่อการเรียนรู้เป็นกลุ่ม  โดยผู้เรียนและผู้สอนจะต้องเข้าศึกษาเรียนรู้พร้อมกัน  ซึ่งเป็นไปในรูปแบบการพูดคุย  การอภิปรายกลุ่ม  การฝึกปฏิบัติกรณีศึกษา  ซึ่งการปฏิสัมพันธ์กันโดยใช้  การประชุมทางไกล  และห้องสนทนาในการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น

สัดส่วนของการเรียนแบบผสมผสาน

                จากการประชุมทางวิชาการ “ Sloan Consortium  2003”ได้เสนอขนาดที่เหมาะสมเกี่ยวกับ คุณภาพและขนาดของการศึกษาทางออนไลน์ในประเทศสหรัฐอเมริกา  เมื่อปี ค.ศ. 2002 และ 2003 ดังตารางเปรียบเทียบต่อไปนี้

ตารางการเปรียบเทียบสัดส่วนของการเรียนแบบผสมผสาน

สัดส่วนของเนื้อหา ที่สอนทางออนไลน์	ประเภทของบทเรียน	ลักษณะของการเรียนการสอน
0 %	การเรียนแบบดั้งเดิม	เป็นการเรียนการสอนที่ไม่ต้องใช้เทคโนโลยีออนไลน์  เรียนรู้เนื้อหาได้ด้วยการพูดและฟัง
1  ถึง  29 %	การเรียนแบบ เว็บช่วย	เป็นการเรียนการสอนที่ใช้เทคโนโลยีเว็บหรือออนไลน์เป็นตัวช่วยเสริมการเรียนการสอนแบบดั้งเดิม  เช่น การใช้เว็บ Blackboard  หรือ WebCTในการบอกเนื้อหาย่อๆ หรือการสั่งงาน
30          ถึง 79 %	การเรียนแบบผสมผสาน	การเรียนแบบผสมผสานระหว่างการเรียนแบบออนไลน์กับการเรียนแบบดั้งเดิม  มีสัดส่วนของเนื้อหาบนเว็บหรือมีการอภิปรายทางออนไลน์ และมีการประชุมแบบเผชิญในห้องเรียนบ้างตามความเหมาะสมของเนื้อหาและกิจกรรม
80 + %	การเรียนแบบออนไลน์	เป็นการเรียนการสอนที่มีเนื้อหาทั้งหมดอยู่บนเว็บ ไม่มีการพบปะกันแบบเผชิญหน้าระหว่างผู้สอนกับผู้เรียน

ที่มา  :  The Saloan Consortium. [Online]. Accessed  2008. Available from   

http://sloanconsortium.org/resources/sizing_opportunity.pdf  2002, 2003.